SARNA

 

Budowę ciała sarny można określić jako, wysmukłą. Głowa jest krótka, z profiluo zarysie zbliżonym do trójkąta. Pysk (gęba) zakończony jest dużymi, nieowłosionymi czarnymi nozdrzami (chrapami). Oczy (świece) z długimi rzęsami na górnej powiece, są brunatno czarne z podłużną, poziomo ustawioną źrenicą. Uszy (łyżki) mają kształt podłużnie owalny. Szyja jest stosunkowo cienka, dłuższa od głowy. Tułów jest dosyć krępy. Ogon jest szczątkowy, prawie niezauważalny. Nogi (cewki) są wysokiei cienkie. Tylna para ma silniejszą budowę i jest w stawach skokowych mocno wygięta. Kolor sierści (sukni) sarny jest latem rudy, nieco ciemniejszy na grzbiecie, na spodzie jaśniejszy. Zimą jest ona szarobrunatna. Najbardziej wyostrzonymi zmysłami sarny są węchi słuch. Zmysł wzroku nie jest najlepiej rozwinięty.

 

Sarna jest gatunkiem zdolnym do zasiedlania różnych środowisk. Występuje zarówno w wielkich, zwartych kompleksach leśnych, jak i na zupełnie bezleśnych terenach. Odpowiada jej zarówno las liściasty jak i iglasty.  Nie unika wysokich gór, nie stroni od bagien i innych terenów podmokłych. Ulubionym środowiskiem sarny jest teren stanowiący mozaiką lasów i obszarów rolniczo uprawnych. Sarny mają zdolność do dobrego dostosowywania się do warunków panujących na danym terenie.

Obrazek

 

Pożywienie saren składa się  z urozmaiconego pokarmu roślinnego. Zwykle, są to zielone części roślin wszystkich gatunków, przeważnie trawy, zioła, liście i pączki roślin drzewiastych. W skład diety wchodzą także pędy malin, jeżyn, dzikich róż, żołędzie, orzeszki bukowe, grzyby,  a także dojrzewające kłosy zbóż.

 

Do pokrycia zapotrzebowania sarny na wodę wystarczy na ogół rosa i wilgoć zawarta w roślinach. Rzadko widuje się sarny pijące wodę bezpośrednio z wodopojów.

 

 Podobnie jak jelenie, tak i sarny powodują stosunkowo duże szkodyw uprawach leśnych. W przypadku saren jednak, największe znaczenie ma zgryzanie młodych pędów drzew. Szczególnie szkodliwe jest zgryzanie pączków wierzchołkowych, gdyż powoduje wieloletnie zahamowanie rozwoju drzewek.

 

Samicą sarny jest koza, samiec sarny to kozioł .

Obrazek

 

Zimą sarny skupiają się w duże stada tzw. rudle, liczące niekiedy30 i więcej sztuk. Rudle takie są złożone z młodych kozłów, kóz i koźląt. Prowadzi je stara koza, która zwykle kroczy na przedzie. Dorosłe samce żyją samotnie.

 

  Kotna koza szuka sobie spokojnego miejsca w zaroślach i tam rodzi jedno, dwoje, a rzadko troje koźląt. Przez pierwsze kilka dni, matka pozostawia je w spokoju i zbliża się do nich wyłącznie na okres karmienia.

 

  UWAGA: leżące na ziemi, koźlęta należy pozostawić w spokoju, nie zostały one opuszczone, matka przebywa w pobliżu. Pod żadnym pozorem nie wolno ich dotykać, przenosić itd. Przed ukończeniem pierwszego roku życia, młode są już samodzielne.

 

  W dzisiejszych czasach, do najgroźniejszych wrogów saren, należy zaliczyć wałęsające się, kłusujące psy, które są szczególnie niebezpieczne dla koźląt. Drugim poważnym zagrożeniem są maszyny rolnicze: kosiarki i kombajny.

 

Sarna na wolności żyje około 15 lat.

 

 

JEŻ

 

Jeże to zwierzęta aktywne o zmierzchu  i w nocy. W dzień śpią ukryte pod liśćmi, w rozpadlinach ziemnych i jamkach.  0 zmierzchu wychodzą z ukryciai pracowicie drepcząc poszukują jedzenia. Jeże przebywają w zagajnikach i lasach mieszanych o bujnym podszyciu. Mają dobry słuch i węch. Nos jeża, zawsze wilgotny, bardzo ruchliwy, stanowi doskonały narząd dotyku. Jeż najpierw wszystko obwąchuje, sprawdza i ocenia,a potem dopiero decyduje się na jakąś akcję. Głośno przy tym sapie i parska oraz, unosząc co jakiś czas ryjek, wciąga powietrze, aby poznać najbliższe otoczenie badanego przedmiotu. Unosi wysoko nos również wtedy, gdy jest lekko zaniepokojony. Przerażony nie ucieka, ale natychmiast zwija się w kolczastą kulę i, pewny swojej zbroi, długo pozostaje w tej pozycji. Próba rozwinięcia go zazwyczaj się nie udaje.

 

Późną jesienią, kiedy temperatura spada do 13-17oC, jeże stają się ociężałei zapadają w pięciomiesięczne odrętwienie. Już pod koniec października zasypiają pod konarami drzew, w jamkach ziemnych lub w stercie zeschłych liści.    Nie robią żadnych zapasów pokarmowych na zimę.

Obrazek

 

Jeże, jak większość zwierząt owadożernych, potrzebują bardzo dużo pożywienia. Zjadają przede wszystkim owady, robaki, ślimaki, płazy i gady, jaja ptasie, drobne ssaki (gryzonie), czasem aromatyczne grzyby i przejrzałe owoce, które leżą na ziemi. Nigdy jednak nie transportują — jak to dość powszechnie się uważa — jabłek nabitych na kolce.

 

Odżywiają się w tym czasie tłuszczem nagromadzonym w organizmie pod koniec lata i jesienią. Sen zimowy umożliwia im przetrwanie najzimniejszej pory roku. Gdy obniża się temperatura otoczenia, następuje zwolnienie procesów przemiany materii, działalności serca i układu oddechowego oraz znaczny spadek temperatury ciała.  Jeżeli temperatura otoczenia jest zbyt niska, śpiący jeż nie zamarza, ponieważ do systemu nerwowego zostaje przekazany sygnał alarmowy. Przyśpiesza się przemiana materii, dzięki czemu temperatura ciała podnosi się do 5oC. Podczas snu zimowego serce jeża, zamiast wykonywać 180 uderzeń na minutę, bije tylko 20 razy

 

Obrazek

 

Noworodki jeży są białoróżowe, rzadko pokryte białymi, miękkimi kolcami. Oczy zaczynają otwierać dopiero pod koniec trzeciego tygodnia życia. Pozostają w gnieździe z matką, która karmi je przez 6-8 tygodni. W tym czasie wyrastają im normalne kolce.

 

  Co ciekawsze w konfrontacji jeż a zaskroniec czy żmija jeż jest bezkonkurencyjny i wygrywa walki. . Przy odwilży lub nagłym spadku temperatury jeże budzą się na kilka godzin i znów zasypiają. Podczas snu jeż pozostaje nieruchomy, mocno zwinięty w kulę, tak że nie widać głowy ani nóg. Wczesną wiosną budzi się i wyrusza ze swojej kryjówki w poszukiwaniu pożywienia.

 

 

 

 

ŻUBR

 

Żubr  jest największym, współcześnie żyjącym, ssakiem Europy

 

Sierść żubra jest gęsta, barwy brunatno-szarej, dłuższa na przedzie ciała, na zadzie krótsza. Dłuższe włosy na dolnej części szyi i podgardla tworzą „brodę”, na przedniej części grzbietu długi włos tworzy „grzywę”, włosy w tyle głowy tworzą szeroki czub.

 

Żubry maja dobry wzrok i węch. Wykorzystują te zmysły podczas poszukiwania pokarmu, czuwania nad bezpieczeństwem młodych. Samicaz młodym potrafi wyczuć człowieka zanim go zobaczy.

 

Naturalnym środowiskiem życia żubrów są nizinne puszcze

 

Żubry są zwierzętami roślinożernymi. Żubry zjadają pędy drzew: grabu, wierzby, jesionu i maliny, rośliny zielne, trawyi turzyce, korę drzew, gałęzie i liście, pokrzywę, jaskier kosmaty i ostrożeń warzywny.

 

W mroźne i śnieżne zimy żubry muszą być dokarmiane. Żubry przychodzą do paśników pod koniec listopada i w grudniu. W kilkunastu karmidłach wykłada im się siano i niewielkie ilości roślin okopowych , w białoruskiej części dodatkowo cielętom podaje się jęczmień. Pod koniec zimy dla urozmaicenia diety podaje się ściętą osikę , którą chętnie obgryzają.

 

Obrazek

 

Celem dokarmiania jest zapewnienie dobrej kondycji zwierząt oraz zmniejszenie niekorzystnego oddziaływania żubrów na las.

Żubry zaspakajają pragnienie, pijąc wodę z olsów , zagłębień i rowów lub w zimie jedząc śnieg. Obecnie poziom wód gruntowych uległ obniżeniu,co doprowadziło do wyschnięcia większości olsów, a bezśnieżnei mroźne zimy są przyczyną całkowitego zamarzania płytkich zbiorników, co zmusza żubry do korzystania ze sztucznych zbiorników wody (np. przeciwpożarowych).

Polacy przyczynili się do uratowania gatunku. Po II Wojnie Światowej Polska stała się światowym centrum hodowli żubra.

Od 1952 roku objęty został ochroną gatunkową .

To, że możemy podziwiać dzisiaj żubrai oglądać go w jego naturalnym środowisku, jest bez wątpienia zasługą Polski i Polaków.

 

Obrazek

 

WILK

 

Wilk jest drapieżnikiem i do swojego życia potrzebuje średnio ok. 1.3kg mięsa (wraz z kośćmi  i skórą) dziennie. W naturze żywi się drobnymi zwierzętami, ptakami, ale także dużymi zwierzętami takimi jak jelenie, łosie. Uzupełnieniem jego diety  są owoce i runo leśne.

 

Wilki  Komunikuje się w grupie poprzez pozy jak i poprzez odgłosy. Potrafi planowaći organizować działania zespołowe. Może posługiwać się narzędziami.

 

Wilki na dużych obszarach są zagrożone wyginięciem.  Przyczyną tego stanu są zmianyw ich środowisku naturalnymi zajmowanie coraz większych obszarów przez człowieka do celów gospodarczych.

 

W Polsce wilki były tępione jako zagrożenie dla zwierzyny łownej jak  i zwierząt gospodarczych. Obecnie na terenie Polski wilk jest objęty ochroną.

Obrazek

 

 

Wilki żyją w stadach (watahach)  o liczności od kilku do 20 osobników. Stada opierają się zwykle na rodzinach do których przyłączają się samotne wilki. W stadzie przewodzi najsilniejsza jednostka lub ich para. Osobniki które nie umieją żyć w stadzie odchodzą aby żyć samotnie lub aby utworzyć nowe stado.

 

 

 

Wilki łączą się w pary na całe życie. Wilki znane są także z przywiązania do swojej watahy. Razem polują, przekazując sobie informacje  i pomagając. Wycie które czasami słyszymy jest po prostu informacjąo tym że w danym terenie znajduje się wilk (lub ich grupa) jak i przekazuje informacje  o stanie stada, obecności zwierzyny itd.  Inne wilki słysząc to wiedzą o tym kto i gdzie poluje. Oprócz charakterystycznego wycia wilki wydają wiele innych odgłosów które stanowią elementy swoistego języka umożliwiającego porozumiewanie się w stadzie.

 

Obrazek

 

 

WIEWIÓRKA

 

Wiewiórka jest zwierzęciem bardzo charakterystycznym. Ma dość smukłą i zgrabna sylwetkę, w której zwraca uwagę długi (nieraz równy długości ciała) ogon. Grzbiet ubarwiony ma na kolor od rudego do ciemnobrązowego, spód ciała jest biały, uszy zimą z długimi pędzelkami włosów; kończyny tylne dłuższe  i silniejsze od przednich, które są bardzo chwytne i służą do przytrzymywania pokarmu podczas jedzenia.

 

Zamieszkuje lasy liściaste, mieszane i iglaste, parki, ogrody. Prowadzi nadrzewny, aktywny tryb życia dniem; bardzo zręcznie wspina sięi skacze; najczęściej żyje pojedynczo; gniazda buduje z chrustu w rozwidleniach gałęzi, czasami w dziuplach drzew lub w gniazdach gawronich. Zapasy żywności gromadziw dziuplach lub zakopuje w ziemi; nie zapadaw sen zimowy.  W parkach bardzo często można znaleźć osobniki bardzo ufne człowiekowi  i podchodzące do ręki po pokarm.

 

Jej pokarm stanowią nasiona drzew, orzechy, jagody, grzyby, kora, pąki, pędy, ale takżeowady, jaja ptasie, pisklęta. Na okres zimowy gromadzi zapasy pokarmu w dziuplachi zagłębieniach kory. Istnieją obserwacje suszenia przez wiewiórki grzybów na gałązkach drzew. Najczęściej gromadzonym pokarmem są orzechy, żołędzie i szyszki.

Obrazek

 

 

Wiewiórka doskonale wpina się po drzewach i wykonuje skoki z gałęzi na gałąź. Podczas skoków używa ogona jako stabilizatora i steru zarazem. Po ziemi porusza się skokami. Okres aktywności przypada na dzień. W nocy przebywaw dziuplach, w których buduje gniazdaz mchu i porostów.

 

Wiewiórka jest aktywna cały rok, także zimą, kiedy to nie zapada w sen zimowy

 

Wiewiórka buduje dwa rodzaje gniazd. Główne gniazdo lęgowe, drugie gniazdo jest mniejsze i może służyć jako schronienie i miejsce odpoczynku. Wiewiórka najchętniej buduje gniazda w drzewostanie iglastym, gdzie są one trudne do zauważenia i trudnodostępne dla drapieżników.

 

Największym zagrożeniem naturalnym mogą być choroby, zwłaszcza wścieklizna. Jednak w ostatnich latach, w skutek walki człowieka z wścieklizną zachorowalność na tą chorobę spadła u większości dziko żyjących ssaków. Wiewiórki mogą być nosicielami wścieklizny.

 

 Małe wiewiórki po urodzeniu są ślepe i łyse. Sierść dla młodych wiewiórek zaczyna wyrastać w 18 dniu a oczy otwierają się po 28 dniu życia. Po około 8 – 10 tygodniach młode są zdolne do samodzielnego życia,

 

Wiewiórka żyje 5 – 6 lat. Jest pospolita na terenie całej Polski.

 

Obrazek

 

 

ZAJĄC

 

W budowie zająca charakterystyczną rzeczą jest to, że ma on znacznie dłuższe nogi (skoki) tylne niż przednie, oczy osadzone całkowicie na bokach oraz uszy dłuższe od głowy. Skóra zająca pokryta jest kożuchem (turzycą), który ma włosw zimie dłuższy i gęsty, w lecie zaś krótszy i bardziej rzadki. Maksymalny wiek zająca 8-10 lat.

 

Zając jest najpospolitszą u nas w kraju zwierzyną i można go spotkać zarównow polu, jak i w lesie, na równinie  i w górach. Zając przebywa najchętniej na polach żyznych,  nie podmokłych, przeplatanych łąkami, laskami i krzakami. Zające nie lubią terenów bagiennych,a nawet podmokłych. Ilościowy stan zajęcy zależny jest od ilości szkodników, takich jak drapieżniki skrzydlate, lisy oraz wałęsające się po polach psy i koty,a przede wszystkim od ochrony przed kłusownictwem.

 

Młode zające rodzą się dobrze wyrośnięte, owłosione i z otwartymi oczami. Żywią się przez okres 2-3 tygodni mlekiem matki. Matka nie troszczy się zbytnio o swoje maleństwa. Bardzo wcześnie pozostawia je same, przychodzi tylko je karmić. Po tym czasie całkowicie przestaje opiekować się nimi. Młode do czasu wyrośnięcia żyją razem, a potem rozłączają się, nie odchodzą jednak zbytnio od miejsca urodzenia.

Obrazek

 

Zając jest roślinożerny, żywi się trawą, koniczyną, burakami, marchwią, ziemniakami, kapustą, rzepakiem, seradelą i oziminami zbóż. Pietruszka, kapusta i buraki stanowią największy jego przysmak. W zimie, kiedy pola pokryte są grubą warstwą śniegu lub cienkim, ale zlodowaciałym śniegiem, zające zachodzą w nocy do ogrodów i tam obgryzają głąby kapusty i korę z drzew owocowych, pączki drzew i krzewów. Zające przebywające w lesie żywią się roślinnością leśną, między innymi ziołami, pączkami drzew liściastych, miękką, soczystą korą, owocami drzew i krzewów,np. żołędziami, żarnowcem itp. Zające żerują nad wieczorem i wczesnym rankiem, a czasami również w nocy; w dzień wypoczywają w kotlinach.

 

Zając w czasie dnia (w nocy bowiem żeruje), pragnąc ukryć się przed nieprzyjaciółmi, zalega w kotlinach, których ma kilka na swoim terenie. W okresie letnim zając przygotowuje sobie kotlinę bez trudności, ale w zimie, kiedy ziemia jest zmarznięta i wykopać jej nie może, musi korzystać z naturalnych osłon i wyszukiwać odpowiednie miejsca w oziminach, w wysokich trawach, szkółkach, torfowiskach lub kopczyskach. W kotlinie zając zwraca głowę w tym kierunku, skąd wieje wiatr, pragnąc słuchem lub wzrokiem uchwycić pierwsze oznaki niebezpieczeństwa.

 

Obrazek

 

 

W pogodne i słoneczne dni zające siedzą w płytkich kotlinach lub całkiem na wierzchu. W lesie zające występują raczej na pobrzeżach, do głębi zachodzą tylko w silne mrozy. Zające żyją pojedynczo. Zając ma nadzwyczaj dobry słuch i w zimie przy zmarzniętej ziemi potrafi już z bardzo daleka usłyszeć stąpanie myśliwego. Wzrok ma raczej słaby, ale wszelki ruch dostrzeże nawet z dużej odległości np. nieruchomo stojącego myśliwego na tle drzew nie zauważy,ale najdrobniejszy ruch stojącego nie ujdzie jego uwagi.

 

  Zając, mimo że przebywa na suchych terenach, wody się nie boi. Jeżeli zachodzi potrzeba, potrafi przepłynąć rzekę wpław lub przejść po kruchymi łamliwym lodzie. Potrafi także przeskoczyć przeszkodę, np. rów. Na zające poluje się w okresie jesienno-zimowym.

 

DZIK

Dzik jest podobny  do świni domowej, różnią go jednak od niej: gwizd ( ryj) ma długi, słuchy stojące, mocno obrośnięte, ogon prosty, nie skręcony jak u świni domowej, zakończony chwostem (pędzlem). Skóra dzika pokryta jest długą szczeciną oraz gęstą, krótką sierścią wełnistą. Nogi dzika mają czarne racice oraz z tyłu raciczki. Warchlak ma suknię jasną, żółto rudą w ciemne pasy do 5 – 6 miesiąca życia.

Dziki są zwierzyną leśną, chociaż nierzadko przebywają czasowo poza lasem. Najodpowiedniejsze warunki dla dzików stwarzają większe lasy liściaste (dąb, buk), mieszane lub iglaste. Mokradła, bagna i podmokłe łąki są ulubione przez dziki.

Dzik jest głównie roślinożercą. Głównym pożywieniem dzika są trawy, zioła, krzewy, liście, korzenie, owoce leśne (żołędzie i bukiew), jagody, grzyby, oraz żyjące w ściółce leśnej wszelkiego rodzaju robaki, larwy i chrząszcze. Ponadto dzik zjada ślimaki, jaja ptasie, myszy, gniazda trzmieli, młode ptactwo i mniejszą zwierzynę, którą uda mu się złowić oraz padlinę. Najbardziej ulubione są żołędzie, bukiew i ziemniaki. Dzik z braku dostatecznej karmy w lesie oraz dla zmiany swego żeru wychodzi chętnie na pola i tutaj zjada kartofle, buraki, rzepę, marchew, zboża oraz wszelkie rośliny strączkowe.

Obrazek

Locha prosi się w gęstwinie leśnej  w barłogu dobrze wyścielonym mchem, liśćmi i gałązkami drzew iglastych. Locha dba o warchlaki  i rzadko od nich oddala się, a w razie niebezpieczeństwa broni ich zaciekle. Początkowo przez 2 tygodnie przebywają one stale w barłogu, a potem biegają już za matką. W tym okresie często kilka loch z warchlakami łączy się w jedną watahę. Locha żerując z warchlakami, jeśli wyczuje niebezpieczeństwo, daje warchlakom sygnał głosem (“wuf“), po którym warchlaki przywarowują w trawie lub zbożu, a kiedy niebezpieczeństwo minie, locha takim samym sygnałem odwołuje stan zagrożenia. Locha  w razie pisku warchlaka nie obawia się zaatakować myśliwego.

 Dziki mają nieprzyjaciela przede wszystkim w wilkach, które skutecznie mogą atakować pojedyncze, młode sztuki, natomiast wataha potrafi się obronić. Lisy atakują tylko małe warchlaki i to zbłąkane lub odbite od stada.

Dziki dożywają wieku 15 lat.

Obrazek

Dziki są zwierzyną gromadną, żyją w watahach, którym przewodzi stara locha. W zimie dziki tworzą większe watahy, bo łatwiej im przetrwać, gdyż starsze i mocniejsze sztuki przeorują śnieg i dokopują się do karmy,a z tego korzystają lochy i warchlaki. Stare dziki – odyńce i samury – żyją pojedynczo. Dziki żerują w nocy. W dzień pozostający swoich barłogach, które robią sobie w gęstwinach leśnych lub w szuwarach w miejscach podmokłych. Nad wieczorem podnoszą się z barłogu i idą na żer lub do kąpielisk, aby tam wytarzać się w błocie, by pozbyć się pasożytów i dla ochłody. Następnie wycierają się o drzewa najczęściej iglaste, gdyż w ten sposób uzyskując mocny pancerz na skórze.
  Dzik ma wyjątkowo dobry węch. Potrafi zwietrzyć człowieka nawet na dużą odległość (500 m). Dziki mają również bardzo dobry słuch. Wszelki hałas powodowany pęknięciem gałązek, trzeszczeniem śniegu, klapaniem cholew butów lub szum tarcia odzieży może spłoszyć dziki nawet z daleka. Najsłabszy ze zmysłów dzika to jego wzrok. Dzik nie rozpoznaje człowieka nawet z niedalekiej odległości, natomiast zauważa wszelki ruch nóg, rąk lub broni. Także i ten zmysł, choć słaby, myśliwemu nie sprzyja.
Na odyńce poluje się cały rok, zaś na lochy w okresie jesieni i na początku zimy, a więc wtedy, kiedy warchlaki są odchowane.